13.
Şəkərli diabet və arterial
hipertoniya.
Arterial təzyiqin
səviyyəsinə görə
arterial hipertoniyanın təsnifatı.
(ÜST,1999)
Kateqoriya |
Sistolik
AT,mm.c.s |
Diastolik
AT, mm.c. |
•
Optimal AT
|
<120
|
<80
|
•
Normal AT |
120-129 |
80-84 |
•
Keçid AT |
130-139
|
85-89 |
•
Arterial hipertoniya
- 1-ci dərəcə(yüngül)
- 2-ci dərəce (orta)
- 3-cu dərəcə (ağır) |
140-159
160-179
≥180 |
90-99
100-109
≥110 |
•
Ayrıca sistolik hipertoniya
Kecid sistolik təzyiq
|
|
|
Arterial
təzyiqin təyin olunma metodları
| Mütləq
– AT-in Korotkov metodu ilə ölcülməsi |
•
Pasientin istirahətindən
5 dəqiqə sonra və kofe
və ya siqaret cəkmədən
ən azı 1 saat sonra
• Oturaq vəziyyətdə,
kürəyin söykənmiş
halında, manjet ürək
səviyyəsində
• Havanın manjetə vurulması
sürətlə və Korotkov
tonlarının itməsindən
sonra 20mm c.s yuxarı olmalıdır,enmə
sürəti isə saniyədə
2mm c.s olur.
• ölcmə 2 dəqiqə
intervalla ən azı 3 dəfə
məsləhətdir və
alınan nəticələrin
orta məxrəci götürülür.
|
| əlavə
– AT-in sutkalıq monitorinqi |
AT-in
2 fazalı ritmi normaldır (gecə
enməsi)
Sutkaliq indeks (SI) = (gündüz
AT- gecə AT) x 100% / gündüz
AT |
Şəkərli diabetdə
AT-in lazım olan səviyyəsi
Xarakteristikası
|
AT-in
səviyyəsi |
•
şəkərli diabet (ağırlaşmamış)
• şəkərli diabet
və diabetik nefropatiya proteinuriya
stadiyasinda və ya xroniki
böyrək çatmamzlığı. |
<130/80
mm c.s
<125/75 mm.c.s |
| AT<130/80
mm c.s şəkərli diabetlə
birləşməsi yüksək
damar ağırlaşmaları
riskinə malikdir (nefropatiya,
retinopatiya, makroangiopatiya) və
mütləq medikamentoz korreksiya
tələb edir. |
AT-in
qeyri-farmakalojı korreksiya metodları
• Xörək
duzunun sutkada 3qr qədər
məhdudlaşdırılması(qidanı
duzlamamalı);
• Bədən çəkisini
normaya salmalı (BÇI >25kq/m2
olduqda);
• Alkagoldan az istifadə etmə(sutkada
20qr spirtdən çox olmaz). |
Antihipertenziv
preparatların müasir qrupları
Qrup
|
Preparatlar |
| Diuretiklər |
Tiozidlər
|
Hipotiozid
|
Ilgəkvari
|
Furosemid,
lazikis
|
Tiazidəbənzərlər
|
Indapamid(vazomid) |
Kaliqoruyucular |
Veroşpiron,Aldakton
|
| β
– Blokatorlar |
Qeyri-selektiv
|
Propranolol(anaprilin)
Oksprenolol(trazikor)
|
Kardioselektiv |
Atenolol(atenol)
Metoprolol(betalok)
Bisoprolol (konkor)
Nebivolol(nebilet)
Talinolol(kordanum) |
α
– Blokatorlar – doksazin(kardura) |
Kalsi
antoqonistləri |
Dihidropiridinoidlər
|
Nifedipin
(korinfar),
Felodipin ,Amlodipin (modipin)
Latidipin
|
Qeyri
- dihidropiridinoidlər |
Verapamil
Diltiazem
|
| Angiotenzinə
çevirən fermentin ingibatorları(AÇF) |
Kaptopril(kapotel)
Enalapril(karlon)
Perindopril(prestarium)
Kvinapril
Ramupril
Posinopril
Trandolapril
Lizinopril
|
| Angiotenzin
reseptorlarının antoqonistləri
|
Losartan
Valsartan
Telmisartan |
Mərkəzi
sinir sisteminə təsir
edən preparatlar |
α
2 – reseptorların aqonistləri
|
Klonidin(klofelin)
Metildopa (dopegit)
|
I2
– imidazolin reseptorlarının
aqonistləri |
Moksonidin
(fiziotenz)
Rilmenidin(albarel) |
Antihipertenziv
preparatların şəkərli
diabetdə daxili orqanlara müsbət
təsirinin müqayisəli xarakteristikası.
Preparatlar
qrupu |
Kardioprotektor
üsülü |
Nefroprotektor
effekti |
Diuretiklər |
+++
|
+/- |
β
– Adrenoblakatorlar
|
+++
|
++
|
α
– adrenoblakatorlar |
+/- |
+/- |
Ca
antoqonistləri - (dihidropiridinoidlər)
uzun müddət təsir
edən |
+++
|
+/-
|
Ca
antoqonistləri- (qeyri-dihidropiridinoidlər)
uzun müddət təsir
edən
|
++
|
+++
|
Angiotenzine
cevirən fermentin ingibatorları(AÇF)
|
+++
|
+++
|
Angiotenzin
reseptorlarının antoqonistləri
|
++
|
++
|
Mərkəzi
sinir sisteminə təsir
edən preparatlar |
++
|
+/-
|
Qeyd: +++ -
əhəmiyyətli effekt, + - mötədil
effekt ,+/- -- effekt zəifdir və
ya yoxdur
Şəkərli
diabetli xəstələrdə
antihipertenziv terapiyanın seçilməsi
Təqvim
Hava
